Wat is multiple sclerose (MS)?

Multiple sclerose (afgekort MS) is een aandoening aan het centrale zenuwstelsel. De zenuwen in het zenuwstelsel sturen onder andere de spieren aan en zorgen ervoor dat je goed kunt bewegen. Zenuwcellen zijn met elkaar verbonden met uitlopers. Om deze uitlopers heen zit een beschermlaagje, dit heet myeline. Bij MS gaat myeline kapot door ontstekingen, waardoor signalen minder goed worden doorgegeven. De ontstekingen ontstaan omdat het afweersysteem door een fout de lichaamseigen myeline aanvalt en kapot maakt. MS is dus een auto-immuunziekte. Omdat de hersenen steeds minder goed kunnen communiceren met het lichaam, ontstaan klachten zoals moeite met bewegen.

Welke verschillende vormen van MS zijn er?

MS uit zich bij iedere patiënt op een andere manier. Er zijn drie vormen van MS:

Relapsing-Remitting MS (RRMS)

RRMS komt van alle vormen het meeste voor. Patiënten hebben periodes met aanvallen waarin klachten ontstaan. Tussen deze aanvallen in gaan de klachten vaak (gedeeltelijk) weg omdat het lichaam zich herstelt. Hoe ernstig de klachten tijdens aanvallen zijn en hoelang de periodes tussen aanvallen zijn, is erg verschillend per persoon en is niet te voorspellen. Medicatie kan de kans op nieuwe aanvallen verkleinen.

Secundair progressieve MS (SPMS)

RRMS kan overgaan in Secundair Progressieve MS (SPMS). Als iemand langere tijd MS heeft, is het lichaam op den duur niet meer goed in staat om de schade die is ontstaan te herstellen. Iemand gaat steeds meer achteruit, zonder dat er aanvallen zijn. Ongeveer 80% van de mensen met RRMS ontwikkelt uiteindelijk secundair progressieve MS. Ook hier is het per patiënt verschillend of deze overgang van RRMS naar SPMS al in een vroeg stadium gebeurt, of pas jaren later.

Primair progressieve MS (PPMS)

Bij primair progressieve MS gaat de patiënt vanaf het begin van de ziekte geleidelijk achteruit. Er zijn geen aanvallen, maar de klachten worden geleidelijk erger. Deze vorm van MS komt voor bij ongeveer 10-15% van de patiënten.

Wat is het verschil tussen MS en ALS?

MS en ALS zijn allebei aandoeningen van het zenuwstelsel. MS is een auto-immuunziekte waarbij de myeline rondom de zenuwuiteinden wordt aangetast. ALS is een neurodegeneratieve ziekte waarbij de zenuwcellen afsterven. MS verloopt minder ernstig en snel als ALS. MS is geen dodelijke ziekte en patiënten leven vaak net zo lang als mensen zonder MS, terwijl mensen met ALS vaak binnen enkele jaren na diagnose overlijden.

Klik hier om meer te lezen over ALS.

Wat zijn de symptomen van MS?

De symptomen die ontstaan zijn afhankelijk van waar in het zenuwstelsel ontstekingen zijn. De klachten kunnen dus erg verschillen per patiënt. Veelgenoemde klachten zijn:

• Vermoeidheid
• Oogproblemen (dubbelzien of wazig zien)
• Zwakke of stijve spieren
• Tintelingen of een doof gevoel in het lichaam
• Pijnklachten (spierpijn of zenuwpijn)
• Cognitieve problemen zoals moeite met concentreren of dingen onthouden
• Psychische problemen zoals angst of depressie

Hoe begint MS?

MS begint bij ongeveer 80% van de gevallen eerst met een plotselinge aanval van neurologische klachten. Zo’n aanval duurt minstens 24 uur. Tussen deze aanvallen verdwijnen de klachten vaak weer. Er zijn grote verschillen tussen personen hoelang deze aanvallen duren, hoeveel tijd er tussen aanvallen zit en welke klachten zich voordoen.

Wat zijn de oorzaken van MS?

MS ontstaat door ontstekingen in het zenuwstelsel doordat het afweersysteem de myeline aanvalt. Door deze ontstekingen ontstaat er schade aan zenuwcellen waardoor signalen vanuit de hersenen niet meer goed doorgegeven worden. Waarom het afweersysteem myeline aanvalt is niet duidelijk. Er zijn verschillende factoren bekend die een rol spelen bij het ontwikkelen van MS, en ook bij het verloop van de ziekte.

Belangrijk: Het is belangrijk om te weten dat geen van deze factoren gegarandeerd leidt tot het ontwikkelen van MS: het is altijd een combinatie van verschillende factoren.

Epstein-Barr virus

Het Epstein-Barr virus (EBV) is één van de meest voorkomende virussen. Ongeveer 95% van de mensen draagt dit virus bij zich, maar er ontstaan niet altijd symptomen. Besmetting met het EBV-virus op latere leeftijd kan de ziekte van Pfeiffer veroorzaken. 99% van de patiënten met MS hebben ook het EBV-virus, maar andersom krijgen de meeste mensen die besmet zijn met het virus géén MS. Hoe het komt dat EBV-virus in sommige gevallen wel MS veroorzaakt is niet bekend.

Geslacht en leeftijd

MS komt ongeveer 2 tot 3 zo vaak voor bij vrouwen. MS ontstaat meestal tussen het 20e en 40e levensjaar, maar kan ook na het 50e jaar nog ontstaan. Bij mannen ontstaat MS vaker op latere leeftijd en is het ziekteverloop vaak ernstiger.

Leefstijl

Hoe (gezond) iemand leeft heeft invloed op de ontwikkeling van MS. Zo komt MS vaker voor bij mensen met overgewicht en bij mensen die roken.

Omgevingsfactoren

MS komt vaker voor in koudere landen die verder van de evenaar liggen. Minder zonlicht en een tekort aan vitamine D lijken de kans op MS te vergroten. Hier moet nog verder onderzoek naar gedaan worden.

Erfelijkheid

MS is niet erfelijk, maar kan wel voorkomen binnen een familie. De ziekte zelf is niet erfelijk, maar een verhoogde kans om de ziekte te ontwikkelen wel. Of iemand daadwerkelijk MS ontwikkelt, hangt af van andere factoren.

Hoe wordt de diagnose MS gesteld?

Er kan veel tijd zitten tussen het begin van de eerste symptomen en het vaststellen van de diagnose MS. Veel symptomen die bij MS voorkomen kunnen ook bij andere aandoeningen passen. Symptomen gaan vaak tussen de aanvallen weer een tijd weg. Met klachten ga je altijd eerst naar de huisarts. Uiteindelijk zal een neuroloog in het ziekenhuis verder onderzoek moeten doen om te kijken of je MS hebt. Er is geen specifieke test die kan vaststellen of iemand MS heeft, daarom zijn meerdere onderzoeken nodig.

MRI-scan

Een MRI-scan wordt gedaan om te kijken of er littekens in de hersenen of het ruggenmerg zijn. Deze littekens zijn ontstaan door de ontstekingen in de zenuwcellen. Bij een MRI-scan kan er gebruik gemaakt worden van een contrastvloeistof om specifiek naar actieve ontstekingen op te sporen. Daarnaast kan een MRI-scan gebruikt worden om het ziekteverloop en de reactie op behandelingen in de gaten te houden.

Ruggenprik (lumbaalpunctie)

Om extra duidelijkheid te krijgen over de diagnose MS kan er een ruggenprik (ook wel lumbaalpunctie) gedaan worden. Met een ruggenprik wordt er hersenvocht afgenomen. In het hersenvocht kan onderzoek gedaan worden naar de aanwezigheid van ontstekingswaarden. Dit zegt iets over de aanwezigheid van ontstekingen in het centrale zenuwstelsel.

Bloedonderzoek

Soms wordt er bloedonderzoek gedaan. Dit is voornamelijk om te kijken of er geen andere ziekten zijn. Het is niet mogelijk om alleen met bloedwaarden de diagnose MS vast te stellen. Wel kunnen in het bloed bepaalde stoffen gezien worden die met MS te maken kunnen hebben. Dit worden ook wel biomarkers genoemd. Er wordt momenteel veel onderzoek gedaan naar de manier waarop we biomarkers kunnen gebruiken om bijvoorbeeld het ziekteverloop of reactie op een behandeling te voorspellen.

Behandeling van MS

Medicijnen

MS is niet te genezen. Er zijn wel medicijnen die de ziekte kunnen remmen en de kans op een nieuwe aanval verkleinen. Deze medicijnen beïnvloeden vaak het afweersysteem. Het kan zijn dat mensen met MS door deze behandeling (tijdelijk) geen aanvallen meer krijgen en geen symptomen hebben, waardoor het lijkt of de MS genezen is. Maar deze medicijnen kunnen helaas niet de geleidelijke achteruitgang van de ziekte remmen. Daarnaast zijn er vormen van MS waarbij deze medicijnen geen tot weinig effect hebben.

Behandelingen

Naast ziekte-onderdrukkende medicijnen kunnen er behandelingen gebruikt worden die gericht zijn op specifieke klachten van MS: bijvoorbeeld pijnstillers bij pijn, of fysiotherapie bij moeite met bewegen. Deze behandelingen kunnen het dagelijkse leven van de patiënt verbeteren.

Onze onderzoeken naar MS

Momenteel lopen er twee onderzoeken bij het CHDR waarvoor we mensen met MS zoeken. Bij het ene onderzoek hebben we deelnemers nodig met progressieve MS. In dit onderzoek wordt een nieuw geneesmiddel voor de behandeling van MS onderzocht. Voor het andere onderzoek hebben we deelnemers nodig met MS en neuropathische pijn (zenuwpijn). Neuropathische pijn komt vaak voor bij MS. Het doel van het onderzoek is de effecten van medicinale cannabis op pijn te bepalen.

Bekijk hieronder de lopende onderzoeken:

• Patiënten
  MULTIPLE SCLEROSE
  Een onderzoek naar de veiligheid en de effecten van een nieuw middel voor de behandeling van progressieve multiple sclerose.
  • 18 - 55 jaar
  • CHDR Leiden
  • 5 onderzoeksdagen
  • 4 terugkomdagen
  • € 12.109
  Bekijk onderzoek
• Patiënten
  NEUROPATHISCHE PIJN
  Een onderzoek naar de effecten van een bestaand pijnstillend middel op chronische neuropathische pijn.
  • Vanaf 18 jaar
  • CHDR Leiden
  • 5 onderzoeksdagen
  • Geen terugkommomenten
  • € 0
  Bekijk onderzoek

Veelgestelde vragen over MS